Sinds de officiële opening, zo’n twee jaar geleden, is buurthuis De Mozaïek in Alphen aan den Rijn uitgegroeid tot een plek waar de wijk niet alleen samenkomt, maar zich écht thuis voelt. Volgens de beheerder van het gebouw, Paul Helder van Participe, levert het ontwerp van het gebouw hieraan een grote bijdrage: veel licht, mooie frisse kleuren en vooral een sfeer die afrekent met het beeld van het ‘stoffige, oude buurthuis’. Hier loop je binnen met nieuwsgierigheid.

De dag begint er meestal rustig, maar zelden blijft het lang zo. Overal in het gebouw gebeurt wel iets. Er zijn flexwerkplekken voor professionals, maar hulpverleners zoeken liever een spreekkamer op of kiezen bewust voor een tafel in de aula, gewoon omdat het er gezelliger is. Die levendigheid werkt aanstekelijk; het gebouw nodigt uit om elkaar op te zoeken. Ook de wijkagenten zijn er regelmatig aanwezig. Niet omdat er vaak iets misgaat, maar juist om te laten zien dat ze er ook in goede tijden zijn.De Mozaïek staat bekend om de grote gezamenlijke maaltijden. Tijdens de Iftar wordt er voor wel 90 tot 100 mensen gekookt én gegeten. En elke maand is er een ‘landavond’. Voor 60 à 70 mensen wordt dan een uitgebreide maaltijd bereid, volgens recepten van een specifiek land. De beheerder lacht: ‘Als we zo’n avond aankondigen, zitten we soms binnen twee uur vol.’ Het zegt alles over hoe geliefd deze avonden zijn, en hoe vanzelfsprekend het hier voelt om samen aan tafel te gaan.

Toch gaat De Mozaïek verder dan alleen gezelligheid. De stilte- en studieruimtes zijn een onverwacht groot succes. Middelbare scholieren die thuis geen rustige plek hebben, werknemers uit de buurt die even willen focussen, mensen die hun Nederlandse taal willen verbeteren: de ruimtes worden intensief gebruikt en spelen een zichtbare rol in integratie en zelfredzaamheid. Paul merkt het dagelijks: ‘Het helpt mensen hun plek in de samenleving te vinden.’

Dat geldt eigenlijk voor het hele gebouw. Er is een zelf opgezette bibliotheek, gevuld met boeken die gedoneerd worden door de officiële bibliotheek én door buurtbewoners zelf. Er is geen uitleenpas, geen boetes, geen systeem, alleen vertrouwen. En opvallend: dat werkt. Boeken komen gewoon terug, en vaak komen er zelfs meer voor in de plaats.

Het publiek dat De Mozaïek trekt is net zo divers als de wijk: jong en oud, nieuwkomers en mensen die er al tientallen jaren wonen, tientallen nationaliteiten door elkaar. Juist die mix maakt de sfeer bijzonder. Iedereen loopt door dezelfde entree, of je nu komt voor een activiteit, een praatje, advies of een voedselpakket. Dat is heel bewust zo: de gezamenlijke ingang van buurthuis en voedselbank haalt de drempel weg. Het is nooit zichtbaar waarvoor iemand komt, en dat zorgt voor een ontspannen, open sfeer.
In de keuken werkt men ondertussen met wat de omgeving aandraagt. Op uitgiftedagen levert de voedselbank ’s ochtends verse groenten af, waarmee in het buurthuis soep wordt gemaakt. Wie een voedselpakket ophaalt, kan daardoor ook gewoon een kom soep mee-eten. Wat groeit in de naastgelegen buurttuin, verbouwd door vrijwilligers uit de buurt, belandt regelmatig in de pannen. Het buurthuis faciliteert, maar de mensen maken het zelf. En dat is misschien wel de grootste kracht van De Mozaïek, benadrukt Paul: de vrijwilligers. Zij organiseren taallessen, naailessen, kooklessen, schilderactiviteiten, yogalessen, bewegingslessen voor ouderen, jongerenwerk, leesbegeleiding en nog veel meer. Er is zelfs een beautysalon.
De muren zijn versierd met knutselwerken, schilderijen en handwerk, gemaakt door buurtbewoners. Alles vertelt een verhaal van mensen die bijdragen aan een plek die van hén is. De beheerder vat het samen: ‘We zijn zó dankbaar voor deze plek. Iedereen is welkom, iedereen kan zichzelf zijn. De sfeer is fijn, warm, gezellig, het voelt gewoon als een gezamenlijk thuis.’